Udostępnij:

Konstrukcje żelbetowe

Wysokość użyteczna przekroju żelbetowego

W tym artykule omówię pojęcie wysokości użytecznej płyty, belki i słupa żelbetowego, kluczowego parametru stosowanego przy wymiarowaniu konstrukcji żelbetowych.

Wysokość użyteczna przekroju żelbetowego

Na początku przybliżmy sobie pojęcie wysokości użytecznej przekroju żelbetowego.

Wysokość użyteczna przekroju żelbetowego jest to odległość od skrajnych włókien ściskanych (krawędzi) przekroju  do środka ciężkości zbrojenia rozciąganego.                                             

 

Wysokość użyteczna przekroju płyty żelbetowej pracującej jednokierunkowo

Wysokość użyteczna płyty
Rys. 1 Wysokość użyteczna płyty żelbetowej pracującej jednokierunkowo

\(d=h-a_1=h-(c_{nom}+\frac{1}{2}\phi)\)

 

gdzie:

\(d\)  - wysokosć użyteczna przekroju

\(h\)  - wysokość przekroju

\(a_1\)  - odległość od krawędzi rozciąganej przekroju do środka ciężkości zbrojenia rozciąganego

\(a_1=c_{nom}+\frac{1}{2}\phi\)

\(c_{nom} \)  - otulina zbrojenia

\(\phi\)  - średnica pręta głównego

 

W żelbetowych płytach zbrojenie układa się warstwowo, jedna warstwa nad drugą. Dlatego w przypadku płyt zbrojonych krzyżowo, pracujących w dwóch kierunkach, wysokość użyteczną należy wyznaczyć osobno dla każdego kierunku.

 

Wysokość użyteczna przekroju płyty żelbetowej pracującej dwukierunkowo

Wysokość użyteczna płyty pracującej dwukierunkowo
Rys. 2 Wysokość użyteczna płyty żelbetowej pracującej dwukierunkowo

\(d_x=h-a_{1,x}=h-(c_{nom}+\frac{1}{2}\phi_x)\)

\(d_y=h-a_{1,y}=h-(c_{nom}+\phi_x+\frac{1}{2}\phi_y)\)

 

gdzie:

\(d_x\)  - wysokosć użyteczna przekroju po kierunku x

\(dy\)  - wysokosć użyteczna przekroju po kierunku y

\(h\)  - wysokość przekroju

\(a_{1,x}\)  - odległość od krawędzi rozciąganej przekroju do środka ciężkości zbrojenia rozciąganego po kierunku x

\(a_{1,x}=c_{nom}+\frac{1}{2}\phi_x\)

\(a_{1,y}\)  - odległość od krawędzi rozciąganej przekroju do środka ciężkości zbrojenia rozciąganego po kierunku y

\(a_{1,y}=c_{nom}+\phi_x+\frac{1}{2}\phi_y\)

\(c_{nom} \)  - otulina zbrojenia

\(\phi_x\)  - średnica pręta głównego po kierunku x

\(\phi_y\)  - średnica pręta głównego po kierunku y

 

Wysokość użyteczna przekroju belki i słupa żelbetowego

Wysokość użyteczna belki
Rys. 3 Wysokość użyteczna belki żelbetowej

\(d=h-a_1=h-(c_{nom}+\phi_{st}+\frac{1}{2}\phi)\)

 

gdzie:

\(a_1\)  - odległość od krawędzi rozciąganej przekroju do środka ciężkości zbrojenia rozciąganego

\(a_1=c_{nom}+\phi_{st}+\frac{1}{2}\phi\)

\(c_{nom} \)  - otulina zbrojenia

\(\phi_{st}\)  - średnica strzemiona

\(\phi\)  - średnica pręta głównego

\(d\)  - wysokosć użyteczna przekroju

\(h\)  - wysokość przekroju


Ustalanie położenia strefy ściskanej i rozciąganej

Kluczowe przy określaniu wartości wysokości użtecznej jest ustalenie położenia strefy ściskanej i rozciąganej w przekroju – a więc tego, gdzie znajdują się skrajne włókna ściskane, a gdzie rozmieścić zbrojenie rozciągane. Aby skutecznie Wam to zobrazować posłużę się schematem statycznym płyty (belki) ciągłej dwuprzęsłowej.

Schemat statyczny
Rys. 4 Schemat statyczny i obciążenie ustroju nośnego (Soldis PROJEKTANT)

Po wykonaniu obliczeń statycznych otrzymałem wykres momentów zginającego przedstawiony na poniższym rysunku,

Wykres mometów zginająych
Rys. 5 Wykres momentów zginających (Soldis PROJEKTANT)

Na podstawie wykresu momentu zginającego odczytamy loklizację strefy ściskanej i rozciąganej  przekroju żelbetowego belki, czy płyty. Zgodnie z zasadą rysowania wykresu momentu zginającego ustroju, wykres momentu rysujemy po stronie włókien rozciąganych. W związku z czym strefa rozciągana znajduje się po stronie narysowanego momentu, a strefa ściskana po przeciwnej.

Rys. 6 Wysokość użyteczna przekroju w zależności od położenia strefy ściskanej i rozciąganej przekroju

 

Sposób określania strefy ściskania i rozciągania w słupach żelbetowych jest analogiczny do metody stosowanej dla belek i płyt – również tutaj należy ustalić kierunek działania momentu zginającego i odpowiednio zidentyfikować rozmieszczenie zbrojenia rozciąganego.

Przykład

Oblicz wysokość użyteczną belki żelbetowej  o następujących parametrach:

  • wysokość belki:  \(h=60cm\)
  • szerokość belki:  \(b=25cm\)

  • otulina zbrojenia:  \(c_{nom}=3cm\)

  • średnica strzemiona:  \(\phi_{st}=8mm\)

  • średnica pręta głównego:  \(\phi=16mm\)

Obliczenia:

\(d=h-a_1=h-(c_{nom}+\phi_{st}+\frac{1}{2}\phi)=60-(3+0,8+\frac{1}{2}\times 1,6)=55,4cm\)

Wysokosć użyteczna przekroju belki żelbetowej wynosi 55,4cm.


Literatura:
[1] PN-EN 1992-1-1 Eurokod 2: Projektowanie konstrukcji z betonu. Część 1-1  Reguły ogólne i reguły dla budynków, PKN, 2008