Udostępnij:

Wytrzymałość Materiałów

Metoda superpozycji - przykład belka

Jak sporządzać wykresy momentów gnących w belkach metodą superpozycji.

Co to jest metoda superpozycji?

Metoda superpozycji służy do sporządzania wykresów sił wewnętrznych i momentów gnących w układach statycznych (belki, ramy, układy przestrzenne etc.). 

Jest to jedna z kilku metod, która pozwala nam na sporządzenie wykresów sił wewnętrznych i momentów gnących . Stanowi alternatywę dla metod takich jak:

  • metoda funkcji
  • metoda punktów charakterystycznych
  • metody graficzne 

Na czym polega metoda superpozycji?

Metoda superpozycji polega na:

  • osobnym sporządzeniu wykresu  momentów gnących (na przykład w belce) dla każdego z obciążeń na tej belce osobno,
Jeśli belka jest obciążona 3 różnymi obciążeniami, sporządzamy 3 osobne wykresy momentu gnącego, dla każdego z tych obciążeń z osobna.
  •  w kolejnym kroku sumujemy uzyskane wykresy momentu gnącego poprzez dodanie do siebie poszczególnych wartości momentu w każdym punkcie charakterystycznym osobno w jego granicy lewostronnej i prawostronnej.

Czy metoda super pozycji zawsze jest najlepsza?

Nie, metoda superpozycji nie zawsze jest najlepszą z metod do rozwiązania danego układu statycznego (belki, ramy etc.). Wybór najlepszej metody do sporządzenia wykresów sił wewnętrznych i momentów gnących zależy od schematu statycznego oraz sposobu obciążenia danego układu statycznego.

Tylko pełne zrozumienie kilku metod sporządzania wykresów sił wewnętrznych pozwoli nam dokonać wyboru najlepszej metody (najszybszej) do rozwiązania danego zadania. 
Brak znajomości alternatywnych do metody superpozycji metod sporządzania wykresów sił wewnętrznych i momentów gnących może spowodować znaczące wydłużenie czasu rozwiązania zadania.

Przykład - belka metoda superpozycji: 

Polecenie: Sporządzić wykresy sił wewnętrznych i momentów gnących dla belki o schemacie statycznym oraz obciążeniu jak na rysunku.

Belka metoda superpozycji
Rys. 1 Belka swobodnie podparta - metoda superpozycji

Belka jest obciążona siłą skupioną 10kN i momentem skupionym 6kNm. Zgodnie z procedurą postępowania w metodzie superpozycji zaczynamy od sporządzenia wykresu momentów gnących dla belki o schemacie jak założeniach zadania obciążonej wyłącznie siłą skupioną 10kN. 

belka podział obciążeń metoda superpozycji
Rys. 2 Podział obciążeń w metodzie superpozycji

Należy zauważyć, że w sytuacji, gdy belka jest obciążona wyłącznie siłą skupioną 10kN w środku jej rozpiętości reakcje podporowe w obu podporach będą sobie równe i będą wynosić po 5kN.

Reakcje poziome nie występują, ponieważ na belce nie występuje żadna siła pozioma.

reakcje podporowe metoda superpozycji
Rys. 3 Reakcje podporowe w belce metoda superpozycji

Jak widać w tym przypadku, dzięki zastosowaniu metody superpozycji mogliśmy bez przeprowadzania obliczeń ustalić wartości reakcji podporowych .

Stosowanie metody superpozycji ma sens wyłącznie wtedy, gdy podział i obciążenie belek składowych pojedynczymi obciążeniami pozwoli nam sporządzić wykres momentu gnącego dla każdej z belek składowych bez obliczania analitycznego reakcji podporowych.

W następnym kroku, sporządzamy wykres momentu gnącego w belce na przykład metodą punktów charakterystycznych , lub korzystając z gotowego wzoru dla podstawowego schematu belki swobodnie podpartej. 

wykres momentów gnących metoda superpozycji
Rys. 4 Metoda superpozycji wykres momentu gnącego
Jeśli jeśli chcesz się nauczyć sporządzać wykresy momentów gnących metodą punktów charakterystycznych kliknij tutaj

W kolejnym kroku sporządzamy wykres momentu gnącego dla belki obciążonej momentem skupionym 6kNm.

metoda superpozycji wykres momentu gnącego
Rys. 5 Metoda superpozycji wykres momentu gnącego

Aby używać metody superpozycji należy umieć biegle sporządzać wykresy momentów gnących metodą punktów charakterystycznych . Jak widzicie, do sporządzania wykresów momentów gnących dla belek z pojedynczymi obciążeniami nie korzystam z żadnych obliczeń.

W kolejnym kroku dodamy do siebie sporządzone wykresy momentów gnących M1 i M2 uzyskując ostateczny wykres momentów gnących dla belki jak poleceniu.

Zaczynamy od narysowania obu wykresów momentów jeden pod drugim. Taki rysunek ułatwi nam sumowanie wartości. 

superpozycja wykresów momentów
Rys. 6 Sumowanie wykresów momentów

Następnie sumujemy wartości momentów z wykresu M1 i M2 w poszczególnych punktach charakterystycznych.

Należy pamiętać, że wartości sumujemy osobno dla lewej i prawej granicy każdego punktu charakterystycznego. 
metoda superpozycji belka sumowanie momentów
Rys. 7 Dodawanie wartości momentów gnących metodą superpozycji

Po zsumowaniu wszystkich wartości momentu gnącego w punktach charakterystycznych na belce, łączymy poszczególne wartości w punktach tworząc wykres momentu gnącego ostatecznego. 

wykres momentu ostateczny metoda superpozycji
Rys. 8 Wykres ostateczny momentów gnących metoda superpozycji

W kolejnym artykule pokaże w jaki sposób na podstawie wykresu momentów gnących sporządzić wykres sił tnących .

Wnioski:

Otrzymaliśmy  ostateczny wykres momentów gnących wykorzystując metodę superpozycji . W tym przypadku obciążonej belki metoda superpozycji była dobrym wyborem. W każdej z belek składowych, które wyodrębniliśmy w przebiegu metody superpozycji mogliśmy sporządzić wykres momentu gnącego bez obliczania reakcji podporowych.

Stosowanie metody superpozycji do sporządzania wykresów sił wewnętrznych i momentów gnących w przypadku takich belek jak wyżej, daje wymierne korzyści w postaci skrócenia czasu rozwiązania zadania.
Należy pamiętać, że nie w każdym przypadku belki (lub innego układu statycznego) metoda superpozycji będzie najkorzystniejszym rozwiązaniem.